Fanlar / Fuqarolik huquqi

10-mavzu

Mulk huquqi va boshqa ashyoviy huquqlarni himoya qilish

Asosiy tushunchalar

  • Vindikatsion da’voEgalikni yo‘qotgan mulkdorning o‘z mol-mulkini boshqa shaxsning qonunsiz egaligidan talab qilib olish haqidagi da’vosi.
  • Negator da’voMulkdorning egalik qilishdan mahrum etish bilan bog‘liq bo‘lmagan huquq buzilishlarini bartaraf etish haqidagi talabi; unga da’vo muddati joriy qilinmaydi.
  • Negator da’voEgalikni saqlagan mulkdorning to‘siqni bartaraf etish talabi
  • Insofsiz egallovchiAshyoga haqsizligini bilgan yoki bilishi lozim bo‘lgan shaxs
  • Zarur xarajatlarAshyoni saqlash va asrash uchun qilingan sarf
  • Ajratiladigan yaxshilanishAshyoga zarar yetkazmay olib qo‘yiladigan qo‘shimcha
  • Qonuniy egalik qiluvchiIjara, omonat kabi asosda ashyoni ushlab turgan nomulkdor
  • Yakka belgili ashyoO‘ziga xos belgilari bilan boshqalardan ajraladigan narsa

Namuna savollar

Vindikatsion da’vo deganda nima tushuniladi?
  1. Mulkni boshqa shaxsning qonunsiz egaligidan talab qilib olish
  2. Egalikdan mahrum etmagan buzilishlarni bartaraf etish talabi
  3. Mulkni sud qarori bilan haq to‘lamasdan olib qo‘yish
  4. Favqulodda vaziyatda mulkni haq to‘lab olib qo‘yish
Javob

A) Mulkni boshqa shaxsning qonunsiz egaligidan talab qilib olish — Vindikatsiya — mulkdorning o‘z mol-mulkini boshqa shaxsning qonunsiz egaligidan talab qilib olishi. Ikkinchi variant negator da’vo, uchinchisi musodara, to‘rtinchisi rekvizitsiya. (FK 228-m.)

Qo‘shni mulkdorning hovlisiga doimiy ravishda qurilish chiqindilarini tashlamoqda, lekin mulk mulkdorning egaligida qolmoqda. Mulkdor qaysi da’vo bilan himoyalanadi?
  1. Negator da’vo bilan
  2. Vindikatsion da’vo bilan
  3. Bitimni haqiqiy emas deb topish da’vosi bilan
  4. Mulk huquqini tan olish da’vosi bilan
Javob

A) Negator da’vo bilan — Mulkdor o‘z huquqlarining egalik qilishdan mahrum etish bilan bog‘liq bo‘lmagan har qanday buzilishini bartaraf etishni talab qilishi mumkin — bu negator da’vodir. (FK 231-m.)

Insofli egallovchidan quyidagilardan qaysi birini talab qilib olish mumkin emas?
  1. Pul mablag‘larini
  2. O‘g‘irlangan avtomobilni
  3. Yo‘qotilgan oltin uzukni
  4. Tekin olingan mebelni
Javob

A) Pul mablag‘larini — Pul insofli egallovchidan talab qilib olinmaydi. O‘g‘irlangan yoki yo‘qotilgan mol-mulk, shuningdek huquqsiz shaxsdan tekinga olingan mol-mulk talab qilib olinishi mumkin. (FK 229-m.)

Bu mavzuda 59 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.