Fanlar / Fuqarolik huquqi

11-mavzu

Majburiyatlar: tushunchasi, turlari, tomonlari va bajarilishi

Asosiy tushunchalar

  • MajburiyatQarzdor kreditor foydasiga muayyan harakatni (mol-mulk topshirish, ish bajarish, pul to‘lash va h.k.) amalga oshirishga yoki undan o‘zini saqlashga majbur bo‘ladigan fuqarolik huquqiy munosabati.
  • Solidar majburiyatKreditor barcha qarzdorlardan birgalikda yoki har biridan alohida, qarzni to‘liq yoki qisman talab qila oladigan majburiyat; qarzdorlar u to‘la bajarilguncha burchli bo‘lib qoladi.
  • KreditorQarzdordan muayyan harakatni talab qilish huquqiga ega taraf
  • QarzdorKreditor foydasiga muayyan harakatni qilishga burchli taraf
  • MajburiyatBir shaxs boshqasi uchun harakat qilishga burchli munosabat
  • Lozim darajada bajarishShartnoma, qonun yoki odatlar talablariga to‘liq mos ijro
  • Muddatidan ilgari bajarishKelishilgan kun kelmasdan qarzni oldinroq uzish
  • Aksessor majburiyatAsosiy burchga tobe holda mavjud qo‘shimcha burch

Namuna savollar

Majburiyatda qaysi taraf muayyan harakatni amalga oshirishga majbur bo‘ladi?
  1. Qarzdor
  2. Kreditor
  3. Benefitsiar
  4. Vakolat beruvchi
Javob

A) Qarzdor — Majburiyatga ko‘ra bir shaxs (qarzdor) boshqa shaxs (kreditor) foydasiga muayyan harakatni amalga oshirishga yoki undan o‘zini saqlashga majbur, kreditor esa ijroni talab qilish huquqiga ega. (FK 234-m. 1-q.)

Bajarish muddati ko‘rsatilmagan majburiyatni, uni darhol bajarish vazifasi anglashilmasa, qarzdor kreditor talab qilgan kundan boshlab qancha muddatda bajarishi shart?
  1. Yetti kun ichida
  2. Uch kun ichida
  3. O‘n kun ichida
  4. O‘ttiz kun ichida
Javob

A) Yetti kun ichida — Muddati ko‘rsatilmagan yoki talab qilish payti bilan belgilangan majburiyat kreditor talab qilgan kundan boshlab yetti kun ichida bajarilishi shart. (FK 242-m.)

Bajarish joyi belgilanmagan pul majburiyati, umumiy qoidaga ko‘ra, qayerda bajarilishi kerak?
  1. Majburiyat vujudga kelgan paytdagi kreditor yashash joyida
  2. Qarzdorning to‘lov amalga oshirilayotgan paytdagi yashash joyida
  3. Shartnoma imzolangan va rasmiylashtirilgan aholi punktida
  4. Qarzdorga xizmat ko‘rsatuvchi bank joylashgan yerda
Javob

A) Majburiyat vujudga kelgan paytdagi kreditor yashash joyida — Pul majburiyati majburiyat vujudga kelgan paytda kreditor yashagan (yuridik shaxs bo‘lsa — joylashgan) joyda bajariladi; boshqa majburiyatlar umumiy qoidaga ko‘ra qarzdorning yashash joyida. (FK 246-m.)

Bu mavzuda 58 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.