Fanlar / Konstitutsiyaviy huquq

10-mavzu

Iqtisodiy, ijtimoiy, madaniy va ekologik huquqlar

Asosiy tushunchalar

  • Ekologik huquqlarHar kimning qulay atrof-muhitga va uning holati to‘g‘risidagi ishonchli axborotga ega bo‘lish huquqi; yangi tahrirda ilk bor mustahkamlangan.
  • Akademik erkinlikProfessor-o‘qituvchilar va talabalarning tashqi aralashuv va ta’qibdan xavotirsiz o‘qitish, tadqiq qilish, nashr etish va fikr bildirish erkinligi.
  • Akademik erkinlikTashqi aralashuvsiz o‘qitish, tadqiq va nashr qilish imkoni
  • Munosib mehnatAdolatli haq, yetarli sharoit va ishonchli ijtimoiy himoya
  • Ekologik huquqlarQulay atrof-muhit va uning holati haqida ishonchli axborot
  • Shoshilinch tibbiy yordamBaxtsiz hodisa, jarohat, zaharlanishda tez aralashuv
  • Madaniy huquqlarIlm va san’atda shaxs kamolotini ta’minlovchi kafolatlar
  • Ijtimoiy huquqlarMunosib turmush va himoyaga qaratilgan imkoniyatlar

Namuna savollar

Quyidagilardan qaysi biri ijtimoiy ta’minot huquqini yuzaga keltiruvchi konstitutsiyaviy holat hisoblanadi?
  1. Boquvchisini yo‘qotganda
  2. Birinchi marta ishga kirganda
  3. Oliy ta’limga qabul qilinganda
  4. Nikohdan o‘tganda
Javob

A) Boquvchisini yo‘qotganda — Har kim qariganda, mehnat qobiliyatini yo‘qotganda, ishsizlikda, boquvchisini yo‘qotganda va qonundagi boshqa hollarda ijtimoiy ta’minot huquqiga ega. (Konstitutsiya 46-m. 1-q.)

Davlat qaysi mintaqaning ekologik tizimini muhofaza qilish va tiklash choralarini ko‘rishi Konstitutsiyada alohida qayd etilgan?
  1. Orolbo‘yi
  2. Farg‘ona vodiysi
  3. Zarafshon vodiysi
  4. Toshkent vohasi
Javob

A) Orolbo‘yi — Davlat Orolbo‘yi mintaqasining ekologik tizimini muhofaza qilish, tiklash va mintaqani ijtimoiy-iqtisodiy rivojlantirish choralarini ko‘radi. (Konstitutsiya 49-m. 5-q.)

Tibbiy yordamning kafolatlangan hajmini davlat hisobidan olish huquqi Konstitutsiyada kimlarga berilgan?
  1. O‘zbekiston fuqarolariga, qonundagi tartibda
  2. Fuqaroligidan qat’i nazar hamma shaxslarga
  3. Faqat ijtimoiy ehtiyojmand toifalarga
  4. Faqat tibbiy sug‘urtasi bor shaxslarga
Javob

A) O‘zbekiston fuqarolariga, qonundagi tartibda — Har kim sog‘lig‘ini saqlash va malakali tibbiy xizmatdan foydalanish huquqiga ega; tibbiy yordamning kafolatlangan hajmini qonunda belgilangan tartibda davlat hisobidan olishga esa O‘zbekiston fuqarolari haqli. (Konstitutsiya 48-m. 2-q.)

Bu mavzuda 59 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.