Fanlar / Moliya huquqi

3-mavzu

Byudjetning moliyaviy-huquqiy asoslari

Asosiy tushunchalar

  • Byudjet tizimiBarcha darajadagi byudjetlar, davlat maqsadli jamg‘armalari va byudjet tashkilotlarining byudjetdan tashqari jamg‘armalari byudjetlari, ularni qurish prinsiplari va o‘zaro munosabatlari majmui.
  • Byudjet tasnifiByudjet daromadlari, xarajatlari va Davlat byudjeti taqchilligini qoplash manbalarining guruhlanishi; byudjetlarni tuzish va ijrosini tizimlashtirish uchun qo‘llanadi.
  • Konsolidatsiyalangan byudjetButun davlat yoki muayyan ma’muriy-hududiy tuzilma hududida faoliyat yurituvchi barcha turdagi byudjetlarni birlashtiruvchi yig‘ma byudjet.

Namuna savollar

O‘zbekiston Respublikasi Davlat byudjeti qanday byudjetlardan tarkib topadi?
  1. Respublika byudjeti, Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti va mahalliy byudjetlar
  2. Respublika byudjeti, Markaziy bank byudjeti va davlat korxonalari byudjetlari
  3. Federal byudjet, hududlar byudjetlari va mahalliy o‘zini o‘zi boshqarish byudjetlari
  4. Respublika byudjeti va faqat viloyatlar hamda Toshkent shahri byudjetlari
Javob

A) Respublika byudjeti, Qoraqalpog‘iston Respublikasi byudjeti va mahalliy byudjetlar — Davlat byudjeti boshqa barcha byudjetlarni birlashtiruvchi yagona markazlashgan pul fondi; uning tarkibiga respublika, Qoraqalpog‘iston Respublikasi va mahalliy byudjetlar kiradi. (Konstitutsiya 148-m. 1-q.)

O‘zbekistonda byudjet tuzilmasining qaysi modeli qo‘llanadi?
  1. Barcha byudjetlar yagona Davlat byudjetiga birlashib, yuqori byudjet tartibga soladi
  2. Markaziy va mahalliy byudjetlar to‘liq avtonom, har biri o‘z daromadiga ega
  3. Byudjetlar avtonom, markaziy byudjetga faqat cheklangan tartibga solish roli berilgan
  4. Mahalliy byudjetlar o‘z daromadlari hisobidan markaziy byudjetni to‘liq moliyalaydi
Javob

A) Barcha byudjetlar yagona Davlat byudjetiga birlashib, yuqori byudjet tartibga soladi — Jahon amaliyotidagi uch modeldan O‘zbekistonda uchinchisi — barcha byudjetlarni yagona Davlat byudjetiga birlashtirish va har bir yuqori byudjetga tartibga soluvchi rol berish qo‘llanadi.

O‘zbekiston byudjet tizimi necha darajadan iborat?
  1. Ikki darajadan
  2. Uch darajadan
  3. To‘rt darajadan
  4. Bir darajadan
Javob

A) Ikki darajadan — Unitar davlatlarda byudjet tizimi ikki, federativ davlatlarda uch darajali; O‘zbekistonda — respublika byudjeti hamda Qoraqalpog‘iston va mahalliy byudjetlar. (BK 34-m.)

Bu mavzuda 7 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.