Fanlar / Moliya huquqi

4-mavzu

Davlat daromadlari va xarajatlarining huquqiy tabiati

Asosiy tushunchalar

  • Byudjetdan moliyalashtirishDavlat byudjetidan mablag‘larni byudjet mablag‘lari oluvchilar, turli darajadagi byudjetlar va unitar korxonalarga qaytarilmaslik asosida ajratish.
  • Xarajatlar smetasiByudjet tashkiloti yoki byudjet mablag‘lari oluvchi moliya yili uchun tuzadigan va tasdiqlaydigan, unga ajratiladigan byudjet mablag‘larini xarajatlar moddalari bo‘yicha (yil oylari kesimida taqsimlab) aks ettiruvchi hujjat.
  • Yig‘ma smetaVazirlik, idora yoki hokimlik bo‘limining barcha byudjet tashkilotlari individual, umumiy va markazlashtirilgan tadbirlar smetalarini yagona aktda umumlashtiruvchi smeta.

Namuna savollar

Davlat daromadlari va Davlat byudjeti daromadlari tushunchalari qanday nisbatda?
  1. Davlat daromadlari kengroq: korxonalarning markazlashmagan daromadlarini ham qamraydi
  2. Ikkalasi hajmi va mazmuni bo‘yicha aynan bir xil tushunchadir
  3. Byudjet daromadlari kengroq: davlat korxonalari foydasini ham qamraydi
  4. Ular bir-biri bilan hech qanday umumiy qismga ega bo‘lmagan tushunchalardir
Javob

A) Davlat daromadlari kengroq: korxonalarning markazlashmagan daromadlarini ham qamraydi — Davlat daromadlari byudjet daromadlari (markazlashgan) va davlat korxonalari daromadlarini (markazlashmagan) o‘z ichiga oladi, shuning uchun byudjet daromadlaridan kengroq.

Quyidagilardan qaysi biri markazlashmagan davlat daromadi hisoblanadi?
  1. Soliqlar to‘langach davlat korxonasi ixtiyorida qolgan foyda
  2. Respublika byudjetiga kelib tushgan soliq tushumlari
  3. Mahalliy byudjetga o‘tkazilgan majburiy yig‘imlar
  4. Davlat byudjetiga tushgan bojxona bojlari
Javob

A) Soliqlar to‘langach davlat korxonasi ixtiyorida qolgan foyda — Markazlashgan daromadlar Davlat byudjetida to‘planadi; markazlashmagani — davlat korxonalari ixtiyorida qolib, ishlab chiqarish va ijtimoiy ehtiyojlarga mustaqil ishlatiladigan daromadlar.

Mustaqillikka erishilgach faqat suveren davlatga xos bo‘lgan qaysi xarajat moddasi paydo bo‘ldi?
  1. Xorijdagi diplomatik vakolatxonalarni saqlash
  2. Umumta’lim maktablarini saqlash
  3. Tuman kasalxonalarini saqlash
  4. Qishloq kutubxonalarini saqlash
Javob

A) Xorijdagi diplomatik vakolatxonalarni saqlash — Mustaqillik bilan mudofaa va milliy xavfsizlik, xorijdagi vakolatxonalarni saqlash va tashqi qarzga xizmat ko‘rsatish kabi yangi xarajat moddalari paydo bo‘ldi.

Bu mavzuda 7 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.