Xalqaro huquq subyektiXalqaro normalar bilan bevosita huquq va majburiyatlarga ega, ularni mustaqil amalga oshirishga va javobgarlikka tortilishga qodir hamda norma yaratishda ishtirok eta oladigan xalqaro munosabatlar ishtirokchisi.
Deklarativ nazariyaDavlat tashkil topishi bilanoq, tan olinishidan qat’i nazar subyektlikka ega bo‘ladi; tan olish faqat buni qayd etadi. Amerika davlatlari tashkiloti Nizomi shu yondashuvni aks ettiradi.
Huquqiy vorislikBir davlatning boshqasiga almashishi natijasida muayyan hududdagi xalqaro munosabatlar bo‘yicha huquq va majburiyatlarning o‘tishi; davlatning bo‘linishi, birlashishi, ajralib chiqishi, qo‘shilishi va hudud qismining o‘tishida yuzaga keladi.
Birlamchi subyektO‘z-o‘zidan, ijtimoiy organizm sifatida paydo bo‘ladi
Davlat suverenitetiHokimiyatning ichkarida ustuvorligi, tashqarida mustaqilligi
Huquqiy vorislikHudud uchun xalqaro javobgarlikda davlatlar almashinuvi
Tan olinmagan davlatHudud va boshqaruvga ega, ammo e’tirof etilmagan tuzilma
Davlatsimon tuzilmaVatikan, Malta ordeni kabi o‘zini boshqaruvchi birlashma
Namuna savollar
Montevideo konvensiyasida (1933) sanab o‘tilgan davlat belgilaridan biri qaysi?
Boshqa davlatlar bilan munosabatga kirisha olish
Boshqa davlatlar tomonidan tan olinganlik
Chegaralarning to‘liq delimitatsiya qilinganligi
BMT yoki mintaqaviy tashkilotga a’zolik
Javob
A) Boshqa davlatlar bilan munosabatga kirisha olish — 1-moddadagi belgilar: doimiy aholi, aniq hudud, hukumat va boshqa davlatlar bilan munosabatga kirisha olish; tan olinish va delimitatsiya shart emas. (Montevideo konvensiyasi 1-m.)
Konstitutiv nazariya tarafdorlari tan olishning yangi davlat uchun ahamiyatini qanday baholaydi?
Faktik holatni yuridik holatga aylantiradi
Faqat mavjud subyektlikni qayd etadi
Faqat konsullik aloqalariga yo‘l ochadi
Hech qanday huquqiy oqibat tug‘dirmaydi
Javob
A) Faktik holatni yuridik holatga aylantiradi — Konstitutiv nazariyada tan olish subyektlikni yaratadi; deklarativ nazariyada esa davlat tashkil topishi bilanoq, tan olinishidan qat’i nazar, subyektlikka ega bo‘ladi.
Ijtimoiy organizm sifatida o‘z-o‘zidan paydo bo‘ladigan birlamchi xalqaro huquq subyektlariga kimlar kiradi?
Davlatlar va mustaqillik uchun kurashayotgan xalqlar
Davlatlar va hukumatlararo tashkilotlar
Hukumatlararo tashkilotlar va davlatsimon tuzilmalar
Transmilliy korporatsiyalar va jismoniy shaxslar
Javob
A) Davlatlar va mustaqillik uchun kurashayotgan xalqlar — Birlamchi subyektlar — davlatlar hamda mustaqillik uchun kurashayotgan xalqlar va millatlar; hukumatlararo tashkilotlar va davlatsimon tuzilmalar birlamchi subyektlar tomonidan yaratiladigan hosila (ikkilamchi) subyektlardir.
Bu mavzuda 61 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.
DOYSE