DOYSE Ochish

Fanlar / Xalqaro ommaviy huquq

4-mavzu

Xalqaro huquqda javobgarlik

Mashqni boshlashTelegram ilovasi

Asosiy tushunchalar

  • Xalqaro-huquqiy javobgarlikHuquqbuzar subyektga yetkazilgan zarar oqibatlarini bartaraf etish majburiyatini yuklovchi va jabrlanuvchiga buni talab qilish huquqini beruvchi huquqiy munosabat; faqat xalqaro huquq subyektlari uning subyekti bo‘la oladi.
  • Samarali nazoratXususiy guruh yoki tashkilot ixtiyoriga berilgan kontingent harakatini davlatga (tashkilotga) nisbat berish mezoni; «Nikaragua» (1986) va «Bosniya genotsidi» (2007) ishlarida tasdiqlangan.
  • Zararni qoplash shakllariRestitutsiya — avvalgi holatni tiklash; kompensatsiya — moliyaviy baholanadigan zararni pul bilan qoplash; satisfaksiya — huquqbuzarlikni tan olish, afsus yoki rasmiy uzr.
  • RetorsiyaNodo‘stona, ammo qonuniy harakatga qonuniy javob chorasi
  • RepressaliyaHuquqbuzarlikni to‘xtatishga qaratilgan mutanosib majburlov
  • Davlat immunitetiSuverenning xorijiy sud va hokimiyatga bo‘ysunmasligi
  • Fors-majorYengib bo‘lmas kuch, kutilmagan hodisa tufayli bajarmaslik
  • Zaruriyat holatiMuhim manfaatni yaqin jiddiy xavfdan asrashning yagona yo‘li

Namuna savollar

Xalqaro huquqbuzarlikning subyektiv elementi nima?
  1. Xatti-harakatning davlatga nisbat berilishi
  2. Xalqaro majburiyatning buzilishi
  3. Zarar miqdorining aniqlanishi
  4. Jabrlanuvchining da’vo bildirishi
Javob

A) Xatti-harakatning davlatga nisbat berilishi — 2001-yilgi moddalarga ko‘ra xalqaro huquqbuzarlik ikki elementdan iborat: subyektiv element — harakat yoki harakatsizlikning xalqaro huquq bo‘yicha davlatga nisbat berilishi, obyektiv element — xalqaro majburiyatning buzilishi. Ayb va zarar umumiy shart emas — ular birlamchi normaga bog‘liq. (Davlatlar javobgarligi to‘g‘risidagi moddalar (2001) 2-m.)

Qurolli guruhlar uchun yumshoqroq «umumiy nazorat» mezonini qaysi organ va qaysi ishda taklif qilgan?
  1. Sobiq Yugoslaviya tribunali, «Tadich» ishi (1999)
  2. Xalqaro Sud, «Nikaragua» ishi (1986)
  3. Yevropa inson huquqlari sudi, «Behrami» ishi (2007)
  4. Niderlandiya Oliy sudi, «Nuhanovich» ishi (2013)
Javob

A) Sobiq Yugoslaviya tribunali, «Tadich» ishi (1999) — Umumiy nazorat mezonini Sobiq Yugoslaviya bo‘yicha tribunal Apellyatsiya palatasi «Tadich» ishida taklif qilgan; Xalqaro Sud uni davlat javobgarligi uchun qabul qilmagan.

Quyidagilardan qaysi biri xatti-harakatning huquqqa xilofligini istisno qiluvchi holat EMAS?
  1. Organning vakolatdan oshib ketishi
  2. Fors-major (yengib bo‘lmas kuch)
  3. Falokat (distress) holati
  4. Zaruriyat holati (necessity)
Javob

A) Organning vakolatdan oshib ketishi — Istisno qiluvchi holatlar: rozilik, o‘zini o‘zi mudofaa, qarshi choralar, fors-major, falokat, zaruriyat holati. Organ vakolatdan oshib ketgan harakati uchun ham davlat javob beradi. (Davlatlar javobgarligi to‘g‘risidagi moddalar (2001) 7-m.)

Bu mavzuda 61 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.