Xalqaro shartnomaDavlatlar (va boshqa subyektlar) o‘rtasida yozma shaklda tuzilgan va xalqaro huquq bilan tartibga solinadigan kelishuv; nomidan qat’i nazar (shartnoma, bitim, konvensiya, protokol, pakt, ustav).
RatifikatsiyaDavlatning shartnoma majburiyligiga roziligini bildiruvchi tasdiqlash akti; tartibi milliy huquqda belgilanadi, O‘zbekistonda Oliy Majlis qonun shaklida amalga oshiradi.
Ogovorka (izoh)Davlatning shartnomaning ayrim qoidalari unga nisbatan amal qilishini o‘zgartirish yoki istisno qilish maqsadidagi bir tomonlama bayonoti; imzolash, ratifikatsiya, tasdiqlash yoki qo‘shilish chog‘ida beriladi.
DepozitariyKo‘p tomonlama shartnoma asl matnini saqlovchi subyekt
OgovorkaAyrim qoidalar amalini o‘zgartiruvchi bir tomonlama bayonot
Talqin qiluvchi bayonotMazmunni o‘zgartirmay, qoidaga o‘z nuqtai nazarini bildirish
Ratifikatsiya yorlig‘iDavlat rahbari imzolaydigan, rozilikni tasdiqlovchi hujjat
ProlongatsiyaShartnomaning amal qilish muddatini uzaytirish
Namuna savollar
Shartnomalar huquqining asosiy prinsipi — pacta sunt servanda — nimani anglatadi?
Kuchdagi shartnoma majburiy va vijdonan bajarilishi lozim
Holatlar tubdan o‘zgarsa, shartnoma o‘z-o‘zidan bekor bo‘ladi
Shartnoma, qoida tariqasida, orqaga qaytish kuchiga ega emas
Imperativ normaga zid shartnoma boshidanoq haqiqiy emas
Javob
A) Kuchdagi shartnoma majburiy va vijdonan bajarilishi lozim — Kuchdagi har bir shartnoma ishtirokchilar uchun majburiy va ular tomonidan vijdonan bajarilishi lozim. (1969-y. Vena konvensiyasi 26-m.)
Qaysi shaxslar lavozimi tufayli vakolat hujjatisiz shartnoma tuzishga oid barcha harakatlarni bajaradi?
Davlat rahbari, hukumat boshlig‘i, tashqi ishlar vaziri
Davlat rahbari, parlament raisi, elchixona boshlig‘i
Hukumat boshlig‘i, adliya vaziri, bosh konsul
Tashqi ishlar vaziri, elchi, xalqaro tashkilotdagi vakil
Javob
A) Davlat rahbari, hukumat boshlig‘i, tashqi ishlar vaziri — Bu uch toifa lavozimiga ko‘ra vakolatga ega; boshqa shaxslardan yozma vakolat hujjati talab etiladi. (1969-y. Vena konvensiyasi 7-m. 2-b. «a» b.)
Shartnomani ratifikatsiya sharti bilan imzolagan, lekin hali ratifikatsiya qilmagan davlat qanday majburiyatga ega?
Obyekt va maqsadni yo‘qqa chiqaruvchi harakatlardan tiyilish
Shartnomaning barcha qoidalarini to‘liq hajmda bajarish
O‘n ikki oy ichida ratifikatsiya yorlig‘ini topshirish
Hech qanday majburiyat yo‘q, imzo faqat matnni tasdiqlaydi
Javob
A) Obyekt va maqsadni yo‘qqa chiqaruvchi harakatlardan tiyilish — Imzolagan davlat ishtirokchi bo‘lmaslik niyatini aniq bildirmaguncha shartnoma obyekti va maqsadini yo‘qqa chiqaradigan harakatlardan tiyiladi. (1969-y. Vena konvensiyasi 18-m. «a» b.)
Bu mavzuda 61 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.
DOYSE