DOYSE Ochish

Fanlar / Xalqaro ommaviy huquq

7-mavzu

Diplomatik va konsullik huquqi

Mashqni boshlashTelegram ilovasi

Asosiy tushunchalar

  • Vakolatxona binolari daxlsizligiDiplomatik vakolatxona binolari daxlsiz: qabul qiluvchi davlat agentlari ularga faqat vakolatxona boshlig‘i roziligi bilan kiradi, davlat esa binolarni himoya qilishning maxsus majburiyatiga ega.
  • Diplomatik agentning shaxsiy daxlsizligiDiplomatik agent har qanday shakldagi hibs yoki ushlab turishga tortilmaydi; qabul qiluvchi davlat uning shaxsi, erkinligi va qadr-qimmatiga tajovuzning oldini olishi shart.
  • EkzekvaturaQabul qiluvchi davlatning konsullik muassasasi boshlig‘ini o‘z vazifalarini bajarishga kirituvchi ruxsatnomasi; uni rad etgan davlat sababini ko‘rsatishga majbur emas.
  • Persona non grataQabul qiluvchi davlat maqbul emas deb e’lon qilgan diplomat
  • Konsullik okrugiMuassasa funksiyalarini bajaradigan, mezbon davlatdagi hudud
  • Funksional zarurat nazariyasiImmunitetlar vazifani bajarish uchun beriladi degan qarash
  • Maxsus missiyaAniq topshiriq uchun vaqtincha yuboriladigan vakillik
  • Diplomatik pochtaRasmiy hujjatlar solingan, ochilmaydigan xizmat jo‘natmasi

Namuna savollar

Yuboruvchi davlat diplomatik vakolatxona boshlig‘ini tayinlashdan oldin qabul qiluvchi davlatdan nimani olganiga ishonch hosil qilishi shart?
  1. Agreman
  2. Ekzekvatura
  3. Ishonch yorlig‘i nusxasi
  4. Vakolatnoma (full powers)
Javob

A) Agreman — Vakolatxona boshlig‘i nomzodiga qabul qiluvchi davlatning agremani (roziligi) olinishi shart; rad etish sababini tushuntirish majburiy emas. (1961-y. Vena konvensiyasi 4-m.)

Qabul qiluvchi davlat diplomatik xodimni persona non grata deb e’lon qilishi qanday shartlarda mumkin?
  1. Istalgan vaqtda, qarorini tushuntirmasdan
  2. Faqat jinoyat sodir etilgani isbotlansa
  3. Faqat yuboruvchi davlat roziligi bilan
  4. Faqat diplomatik munosabatlar uzilganda
Javob

A) Istalgan vaqtda, qarorini tushuntirmasdan — Qabul qiluvchi davlat istalgan vaqtda, sababini tushuntirmasdan, xodimni persona non grata deb e’lon qilishi mumkin; yuboruvchi davlat uni chaqirib oladi. (1961-y. Vena konvensiyasi 9-m. 1-b.)

Diplomatik vakolatxona boshliqlarining uchta sinfi qaysi?
  1. Elchi (nunsiy); elchi-vakil (internunsiy); ishlar vakili
  2. Bosh konsul; konsul; vitse-konsul; konsullik agenti
  3. Elchi; maslahatchi; birinchi kotib; attashe
  4. Favqulodda elchi; doimiy vakil; konsullik agenti
Javob

A) Elchi (nunsiy); elchi-vakil (internunsiy); ishlar vakili — Sinflar 1815-yilgi Vena reglamentidan kelib chiqadi; birinchi ikki sinf davlat boshlig‘i huzurida, ishlar vakili esa tashqi ishlar vaziri huzurida akkreditatsiya qilinadi. (1961-y. Vena konvensiyasi 14-m. 1-b.)

Bu mavzuda 61 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.