DOYSE Ochish

Fanlar / Xalqaro ommaviy huquq

8-mavzu

Inson huquqlari bo'yicha xalqaro huquq. Qurolli mojarolar davridagi xalqaro huquq

Mashqni boshlashTelegram ilovasi

Asosiy tushunchalar

  • Hurmat qilish, himoya qilish, ta’minlashDavlat majburiyatlarining uch darajasi: o‘zi huquqlarga aralashmaslik; uchinchi shaxslar tomonidan buzilishning oldini olish; huquqlarni amalga oshirish uchun zarur sharoit yaratish.
  • Farqlash prinsipiMojaro tomonlari har doim tinch aholi va kombatantlarni, tinch va harbiy obyektlarni farqlashi hamda operatsiyalarni faqat harbiy obyektlarga qarshi yo‘naltirishi lozim (I Protokol, 48-modda); tanlanmagan hujumlar taqiqlanadi.
  • Umumiy 3-modda1949-yilgi to‘rtala konvensiyadagi noxalqaro qurolli mojaroga oid yagona modda («mini-konvensiya»): hukumat ham, qurolli guruh ham rioya qilishi shart bo‘lgan eng kam insonparvarlik standarti — qotillik, qiynoq, garovga olish, sudsiz jazo taqiqlanadi.
  • DerogatsiyaFavqulodda holatda majburiyatdan vaqtincha chekinish
  • Universallik tamoyiliHuquqlar irqi, tili, dinidan qat’i nazar har kimga tegishli
  • Erga omnesButun xalqaro hamjamiyat oldidagi majburiyatlar
  • Maxsus protseduralarIHK tayinlagan mustaqil ma’ruzachilar va ishchi guruhlar
  • Normativ kaskadYumshoq huquqning asta-sekin majburiy qoidaga aylanishi

Namuna savollar

«Inson huquqlari to‘g‘risidagi xalqaro bill» norasmiy nomi qaysi hujjatlarni qamraydi?
  1. IHUD (1948), FSHP va IIMHP (1966)
  2. IHUD (1948), EKIH (1950) va Amerika konvensiyasi
  3. BMT Ustavi (1945), IHUD (1948) va CAT (1984)
  4. FSHP (1966), CEDAW (1979) va CRC (1989)
Javob

A) IHUD (1948), FSHP va IIMHP (1966) — Bill uchta fundamental hujjatning norasmiy umumiy nomi: Inson huquqlari umumjahon deklaratsiyasi va 1966-yilgi ikki xalqaro pakt.

IIMHP ning 2-moddasi davlat majburiyatini FSHP dan farqli ravishda qanday belgilaydi?
  1. Resurslar doirasida bosqichma-bosqich to‘liq amalga oshirish
  2. Barcha huquqlarni darhol hurmat qilish va ta’minlash
  3. Faqat davlat fuqarolariga nisbatan huquqlarni ta’minlash
  4. Faqat qo‘mita tavsiyasi bo‘lgandagina choralar ko‘rish
Javob

A) Resurslar doirasida bosqichma-bosqich to‘liq amalga oshirish — FSHP darhol ta’minlashni talab qiladi; IIMHP esa mavjud resurslar doirasida bosqichma-bosqich to‘liq amalga oshirishga yo‘naltirilgan choralar ko‘rishni. (IIMHP 2-m. 1-b.)

Fuqarolik va siyosiy huquqlar to‘g‘risidagi xalqaro pakt favqulodda holatda ham qaysi huquqdan chekinishga yo‘l qo‘ymaydi?
  1. Qiynoqqa solinmaslik huquqi
  2. Harakatlanish erkinligi
  3. Tinch yig‘ilishlar erkinligi
  4. Uyushmalar tuzish erkinligi
Javob

A) Qiynoqqa solinmaslik huquqi — 4-modda «millat hayotiga tahdid soluvchi» favqulodda holatda chekinishga ruxsat beradi, ammo yashash huquqi, qiynoq va qullik taqiqi, qonunning orqaga qaytmasligi kabi huquqlardan chekinib bo‘lmaydi. (FSHP 4-m. 2-b.)

Bu mavzuda 60 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.