DOYSE Ochish

Fanlar / Xalqaro ommaviy huquq

9-mavzu

Xalqaro jinoyat huquqi

Mashqni boshlashTelegram ilovasi

Asosiy tushunchalar

  • GenotsidMilliy, etnik, irqiy yoki diniy guruhni shunday guruh sifatida to‘liq yoki qisman yo‘q qilish niyatida sodir etiladigan qilmishlar (Rim Statuti, 6-modda). Asosiy unsur — maxsus niyat; siyosiy va ijtimoiy guruhlar ta’rifga kirmaydi.
  • Komplementarlik prinsipiXalqaro jinoyat sudi milliy jinoyat yurisdiksiyasini to‘ldiradi, uning o‘rnini egallamaydi: ish faqat davlat tergov yoki ta’qibni lozim darajada olib borishni istamasa yoki qodir bo‘lmasa qabul qilinadi (Rim Statuti, 17-modda).
  • Universal yurisdiksiyaHar qanday davlatning jinoyat joyi va aybdor fuqaroligidan qat’i nazar, ayrim og‘ir jinoyatlar uchun ta’qib qilish vakolati.
  • EkstraditsiyaAyblanuvchi yoki mahkumni so‘ragan davlat ixtiyoriga berish
  • Universal yurisdiksiyaOg‘ir jinoyatni joy va fuqarolikdan qat’i nazar ta’qib etish
  • KomplementarlikXalqaro sudning milliy sudlarni almashtirmay, to‘ldirishi
  • QaroqchilikXususiy kema ekipajining shaxsiy maqsaddagi zo‘ravonligi
  • Ne bis in idemBir qilmish uchun ikki marta sud qilinmaslik

Namuna savollar

Shaxsni topshirish (ekstraditsiya) uchun umum qabul qilingan qoida bo‘yicha qanday shart talab etiladi?
  1. Qilmish ikkala davlatda ham jinoyat bo‘lishi
  2. Shaxs so‘ragan davlat fuqarosi bo‘lishi
  3. Qilmish Xalqaro jinoyat sudi yurisdiksiyasida bo‘lishi
  4. Shaxs avval shu davlatda sudlangan bo‘lishi
Javob

A) Qilmish ikkala davlatda ham jinoyat bo‘lishi — Topshirish — ayblanuvchi yoki sudlangan shaxsni u jinoyat sodir etgan yoki sudlangan davlatga berish; qilmish har ikkala davlat huquqi bo‘yicha jinoyat bo‘lishi kerak.

Nyurnberg xalqaro harbiy tribunali Nizomining 6-moddasi qaysi uch turdagi jinoyatni belgilagan?
  1. Tinchlikka qarshi, harbiy, insoniyatga qarshi jinoyatlar
  2. Genotsid, terrorizm va agressiya jinoyatlari
  3. Harbiy jinoyatlar, dengiz qaroqchiligi va qul savdosi jinoyatlari
  4. Agressiya, genotsid va aparteid jinoyatlari
Javob

A) Tinchlikka qarshi, harbiy, insoniyatga qarshi jinoyatlar — 1945-yil 8-avgustdagi London bitimi bilan qabul qilingan Nizomning 6-moddasi tinchlikka qarshi jinoyatlar, harbiy jinoyatlar va insoniyatga qarshi jinoyatlarni belgilagan. (Nyurnberg xalqaro harbiy tribunali Nizomi 6-m.)

Rim Statutidagi agressiya jinoyatining ta’rifi qayerda va qachon qabul qilingan?
  1. Kampaladagi Ko‘rib chiqish konferensiyasida, 2010-yilda
  2. Rimdagi diplomatik konferensiyada, 1998-yilda
  3. Gaagadagi Ishtirokchilar assambleyasida, 2002-yilda
  4. Londondagi to‘rt davlat konferensiyasida, 1945-yil avgustda
Javob

A) Kampaladagi Ko‘rib chiqish konferensiyasida, 2010-yilda — Ta’rif Rim konferensiyasida kelishilmagan, 2010-yil iyunda Kampalada qabul qilingan; Sudning bu jinoyat ustidan yurisdiksiyasi 2018-yil 17-iyuldan faollashtirilgan.

Bu mavzuda 61 ta savol bor — qolgani ilovada, har javobdan keyin izoh bilan.